Amherst şəhərindəki Massaçusets Universitetinin mühəndisləri bioloji neyronlarla birbaşa siqnal mübadiləsi apara bilən və onların fəaliyyətini təqlid edən süni neyron hazırlayıblar. Elektron sistemləri insan beyninin iş prinsipinə yaxınlaşdırmağa yönəlmiş tədqiqatın nəticələri “Nature Communications” jurnalında dərc olunub.
Yeni qurğunun əsas xüsusiyyəti son dərəcə aşağı enerji sərfiyyatıdır. Mühəndis Cun Yaonun sözlərinə görə, süni struktur təxminən 0,1 volt gərginlikdə fəaliyyət göstərir. Bu göstərici insan orqanizmindəki təbii neyronların istifadə etdiyi gərginlik səviyyəsinə praktiki olaraq uyğundur. Əvvəlki süni neyron modellərinin işləməsi üçün təxminən 10 dəfə çox gərginlik və 100 dəfə çox enerji tələb olunurdu.
Qurğunun işinin əsasını bakteriyalar tərəfindən sintez olunan zülal nanoməftilləri təşkil edir. Bioloji mənşəli material orqanizmin daxili toxumalarına bənzər nəmli mühitdə fəaliyyət göstərə bilir. Məhz bu xüsusiyyət elektron sistemə canlı hüceyrələrlə səmərəli qarşılıqlı əlaqə qurmağa imkan verir.
Yaradılmış texnologiya beynin fəaliyyətini təqlid edən elektron qurğular – neyromorfik sistemlərin inkişafında mühüm addım ola bilər. Gələcəkdə bu cür arxitekturalar minimum enerji sərfiyyatı ilə işləyən, müasir çiplərdən daha səmərəli yeni nəsil kompüterlər və intellektual maşınlar üçün əsas hesab edilir.
Alimlər texnologiyanın tibbdə tətbiqi üçün də böyük perspektivlərə malik olduğunu qeyd edirlər. Süni neyronlar yeni neyrointerfeyslərin və sinir sisteminin itirilmiş funksiyalarını bərpa edən qurğuların yaradılmasına kömək edəcək. Uzunmüddətli perspektivdə bu texnologiya nevroloji xəstəliklərin müalicəsini asanlaşdıra və elektronika ilə insan beyni arasındakı inteqrasiyanı yaxşılaşdıracaq.
Tədqiqatçılar layihənin hələ ilkin mərhələdə olduğunu vurğulayırlar. Bununla belə, süni elementlə canlı neyronlar arasında birbaşa dialoq imkanının yaradılması artıq mürəkkəb biogibrid sistemlərin hazırlanması yolunda mühüm mərhələ kimi qiymətləndirilir.
Mənbə: 9tv.co.il
