Hazırkı diplomatik səylər və sülh sazişinə nail olmaq cəhdləri fonunda İran və ABŞ arasında münasibətlərin kəskin şəkildə gərginləşməsi müşahidə olunur. Dialoqa doğru atılan ilkin addımlara baxmayaraq, vəziyyət aktiv hərbi qarşıdurma mərhələsinə keçib: Hörmüz boğazı bölgəsində hərbi obyektlərə qarşı tərəflərin qarşılıqlı zərbələr endirməsindən sonra Tehranın ritorikası radikal şəkildə dəyişib.
İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) mövqeyini əks etdirən rəsmi İran mənbələri nüvə proqramı üzrə əvvəlki məhdudiyyətlərdən imtina edildiyini bəyan ediblər. Bundan əvvəl İran rəhbərliyi ali dini liderin nüvə silahının yaradılmasını humanizm prinsiplərinə zidd hesab edərək qadağan edən dini hökmünə (fətvasına) istinad edirdi. Lakin indi nüvə arsenalının hazırlanmasının zəruriliyi bəyan olunur – rəsmi izaha görə, bu silahın tətbiqi üçün deyil, “çəkindirmə” məqsədilə.
Bu addım İran rəhbərliyi adından səsləndirilən ziddiyyətli bəyanatlarla müşayiət olunur. Həmin bəyanatlarda münaqişələr zamanı guya dəymiş zərərin kompensasiyasının alınması məqsədilə ABŞ və İsrailə qarşı məhkəmə iddialarının qaldırılması niyyətindən danışılır. Bu isə Amerika tərəfinin 300 milyard dollar həcmində kompensasiya fondu yaratmağa hazır olduğu bir vaxtda baş verir ki, bu da Tehranın xarici siyasət addımlarının məntiqi ardıcıllığını sual altına qoyur.
Texnoloji ekspansiya və regional təsir
Analitiklər regional təhlükəsizliyin digər aspektlərinə də diqqət çəkirlər:
İsrailin təsiri: İsrailin müdafiə texnologiyalarına tələbatın artdığı müşahidə olunur. Hətta İsraillə rəsmi diplomatik münasibətləri dəstəkləməyən Səudiyyə Ərəbistanı və Qətər kimi ölkələr də öz ərazilərində “Rafael” və “Elbit Systems” şirkətlərinin istehsalı olan İsrail raketdən müdafiə komplekslərini fəal şəkildə yerləşdirirlər.
Avropanın tələbi: Qlobal təhlükəsizlik arxitekturasının dəyişməsi fonunda İsveçrə, Norveç və Danimarka da daxil olmaqla Avropa ölkələri öz hava məkanlarını qorumaq məqsədilə hava hücumundan müdafiə sistemlərinin tədarükü ilə bağlı İsrailə müraciət edirlər.
jnews.az redaksiyası hadisələrin inkişafını izləməyə davam edir. Vəziyyət son dərəcə qeyri-sabit olaraq qalır və İran rəhbərliyinin ritorikasındakı dəyişiklik regional gərginliyin daha da artacağına işarə edir.
Material jnews.az redaksiyası tərəfindən aktual beynəlxalq gündəliyin təhlili əsasında hazırlanıb.