İsrail Knessetinin 2026-cı ilin iyun ayında qəbul etdiyi yeni qanuna əsasən, İudeya və Samariyada (İordan çayının qərb sahili) yerləşən bir sıra yaşayış məntəqələrinin sakinləri üçün gəlir vergisi üzrə güzəştlər tətbiq ediləcək.
Qanunun mahiyyəti və əhatə dairəsi
Yeni qanunvericilik aktı (İordan çayının qərb sahili) zonasında yerləşən 64 yaşayış məntəqəsini əhatə edir. Qərara əsasən, həmin məntəqələrin sakinlərinə gəlir vergisindən 7%-ə qədər, illik isə 10.000 yeni İsrail şekelinə qədər güzəşt nəzərdə tutulur.
Güzəştlərdən yararlanmaq üçün yaşayış məntəqələri bir sıra ciddi təhlükəsizlik və sosial-iqtisadi meyarlara cavab verməlidir. Xüsusilə, məntəqələrin təhlükəsizlik səddindən 2 km-dən çox məsafədə yerləşməsi və bölgədə uşaqların daşınması üçün zirehli nəqliyyat vasitələrindən istifadə edilməsi tələb olunur.
Geriyə şamil edilmə və maliyyə detalları
Qəbul edilmiş qaydalar 2026-cı il yanvarın 1-dən etibarən geriyə dönük şəkildə qüvvədədir. Bu, cari ilin əvvəlindən həmin dövrə qədər artıq ödənilmiş vergilər üçün yenidən hesablama aparılacağını və sakinlərin kompensasiya, yaxud müvafiq vergi düzəlişləri almaq hüququnun yarandığını bildirir.
Məlumata görə, qanun 2027-ci ilin dekabrın 31-dək qüvvədə qalacaq. İllik büdcə yükünün təxminən 130 milyon şekel təşkil edəcəyi proqnozlaşdırılır. Maliyyə naziri Knesset Maliyyə Komitəsinin təsdiqi ilə bu müddəti uzatmaq səlahiyyətinə malikdir.
İctimai və siyasi reaksiya
Bu qərar İsrail cəmiyyətində birmənalı qarşılanmayıb. “Dini Sionizm” partiyası və maliyyə naziri Bezalel Smotriç bu addımı “təhlükəsizlik təhdidləri altında yaşayan sakinlərin sosial-iqtisadi hüquqlarının bərpası” kimi dəyərləndirərək müdafiə ediblər.
Bununla yanaşı, qərara qarşı ciddi narazılıqlar da mövcuddur. “İsraildə Vətəndaş Hüquqları Assosiasiyası” da daxil olmaqla, bir sıra siyasi qüvvələr və hüquq-müdafiə təşkilatları bu güzəştlərin bərabərlik prinsipinə zidd olduğunu, beynəlxalq hüquqla bağlı problemlər yaratdığını iddia edərək Ali Məhkəməyə müraciət ediblər.
İsrail Vergi İdarəsi yaxın zamanda qərarın tətbiqi, texniki prosedurlar və əvvəlki dövr üçün hesablamaların necə aparılacağı ilə bağlı ətraflı məlumat təqdim edəcək.