Yenilənib: Sentyabr 4, 2026 3:32 axşam
Ukrayna və İran müharibələri arasında əlaqələrin getdikcə dərinləşməsi Avropada və daha geniş miqyasda hərbi eskalasiya risklərini artırır.
Jnews.az xəbər verir ki, bu barədə “The Guardian” qəzetində yayımlanan məqaləsində Karnegi Beynəlxalq Sülh Fondunda Amerika dövlət siyasəti proqramının direktoru Kristofer S. Çivvis yazıb.
Müəllifin sözlərinə görə, Rusiyanın Avropada həyata keçirdiyi hibrid əməliyyatlar və Ukrayna müharibəsinin yaratdığı təhlükələr İran münaqişəsi ilə getdikcə daha çox əlaqələnir. O, xüsusilə Almaniyanın Leypsiq/Halle hava limanında baş verən dron insidentinə diqqət çəkib.
Avqustun 4-də hava limanında partlayıcı maddə ilə təchiz edilmiş dron aşkarlanıb. Almaniya hökuməti daha sonra hadisəyə görə Rusiyanı məsul hesab etdiyini açıqlayıb. Moskva isə bu ittihamları rədd edib.
Çivvis hesab edir ki, məhz bu kimi hadisələr ABŞ Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin direktoru Con Retkliffin Moskvaya səfərinin səbəblərindən biri ola bilər. Onun yazdığına görə, Retkliff Rusiya rəsmilərinə NATO ərazisinə qarşı mümkün hücumlarla bağlı xəbərdarlıq edib, Moskvanı İrana dəstəyini azaltmağa və Ukrayna müharibəsinin dayandırılması üçün razılaşmaya çalışmağa çağırıb.
Müəllifin fikrincə, ABŞ-ın İrandakı müharibəni davam etdirməsi Vaşinqtonun Ukrayna müharibəsini dayandırmaq səyləri ilə ziddiyyət təşkil edir. O hesab edir ki, Yaxın Şərqdə ABŞ-ın diqqətinin artması Rusiyaya Ukraynada daha ciddi addımlar atmaq üçün imkan yarada bilər.
Məqalədə Ukraynanın da İran münaqişəsinə müəyyən şəkildə cəlb olunduğu qeyd edilir. Belə ki, Ukrayna Körfəz ölkələrinə İranın raket hücumlarından müdafiə olunmaq üçün mütəxəssislər və pilotsuz uçuş aparatları göndərib. Bundan başqa, Ukraynanın iyulun sonlarında İranın kommersiya gəmisinə zərbə endirdiyi bildirilir.
Çivvis eyni zamanda Rusiyanın İrana döyüş meydanı kəşfiyyatı sahəsində məlumat verdiyini və Moskvanın uzun müddətdir Ukraynaya qarşı hücumlarda İran istehsalı dronlardan istifadə etdiyini yazır.
Müəllif hesab edir ki, həm Ukrayna, həm də İran münaqişəsində tərəflər yüksək itkilərə və xərclərə baxmayaraq geri çəkilməkdə çətinlik çəkirlər. Onun fikrincə, bu vəziyyət müharibələrin daha da uzanmasına və eskalasiya riskinin artmasına səbəb ola bilər.
Çivvis Çin və Rusiyanın Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının sammitində İranla birlikdə iştirak etməsinə də diqqət çəkib. Pekin bu müharibələrin davam etməsini istəməsə də, Rusiyanın və İranın tam məğlub olmasında maraqlı deyil.
Ekspert ABŞ-ın hər iki münaqişənin sona çatdırılması üçün daha konkret diplomatik təşəbbüslər irəli sürməli olduğunu düşünür. O, İranla atəşkəs və sanksiyaların yumşaldılması istiqamətində razılaşma əldə edilməsini, Ukrayna məsələsində isə müharibənin davam etdirilməsinin nəticələrinin daha ciddi müzakirə olunmasını təklif edib.
Çivvis xəbərdarlıq edib ki, uzun müddət həll olunmamış regional münaqişələr daha böyük beynəlxalq qarşıdurmalara səbəb ola bilər. Ukrayna və İran müharibələrinin getdikcə bir-birinə bağlanması bu təhlükəni daha da artırır.
Mənbə: theguardian.com
