TUT.AZ Bir domen — Azərbaycan haqqında minlərlə hekayə

Bakıdan Berkliyə

Lütfi Zadə

1921–2017

Bakıda doğulan mühəndis və riyaziyyatçı, «qeyri-səlis çoxluqlar» (fuzzy sets) nəzəriyyəsinin müəllifi — kompüterlərə insan kimi qeyri-dəqiq anlayışlarla («isti», «hündür», «demək olar ki») işləməyi öyrədən elm sahəsinin banisi.

Doğulub
4 fevral 1921, Bakı
Vəfat edib
6 sentyabr 2017, Berkli, ABŞ (96 yaş)
Sahə
Riyaziyyat, idarəetmə nəzəriyyəsi, süni intellekt
Tanınıb
Qeyri-səlis çoxluqlar (1965), qeyri-səlis məntiq (1973)
Təhsil
Tehran Universiteti · MIT · Kolumbiya Universiteti
İş yeri
Kolumbiya Universiteti (1947–1959) · Berkli (1959–2017)
Dəfn olunub
Fəxri xiyaban, Bakı
Lütfi Zadə

1965-ci ildə Lütfi Zadə cəmi altı səhifəlik bir məqalə dərc etdirdi — «Fuzzy Sets» («Qeyri-səlis çoxluqlar»). Məqalə riyaziyyatın ən sərt qanunlarından birini, çoxluqlar nəzəriyyəsini, yumşaltdı: bir element artıq çoxluğa ya daxildir, ya deyil (1 və ya 0) — o, indi 0 ilə 1 arasında hər hansı dərəcədə «bir az daxil» ola bilər.

Bu, sadə bir hiylə deyildi. Fuzzy məntiq bu gün paltaryuyan maşınlardan Tokio metrosunun avtomatik idarəetməsinə, kamera avtofokusundan süni intellekt sistemlərinə qədər hər yerdə işləyir — çünki real dünya nadir hallarda «bəli/xeyr» kimi qurulur.

«Bakıda keçirdiyim üç il məktəb həyatım mənim düşüncə tərzimə və dünyagörüşümə güclü və uzunmüddətli təsir göstərdi» — Lütfi Zadə öz uşaqlığı haqqında.Lotfi Zadeh