1921–2017
Doğma adı Lütfi Rəhim oğlu Ələsgərzadə idi. Onun həyatı dörd şəhər üzərində qurulub: Bakı, Tehran, Nyu-York və Berkli.
Lütfi Zadə 1921-ci il fevralın 4-də Bakıda doğuldu. Atası Rəhim Ələsgərzadə İranın Ərdəbil şəhərindən olan azərbaycanlı jurnalist idi, Bakıya işlə bağlı ezam olunmuşdu. Anası Fanya (Feyqa) Korenman Odessadan olan yəhudi əsilli pediatr idi və İran vətəndaşlığı daşıyırdı.
O, Bakıda üç il ibtidai məktəbə getdi — yeddi yaşından on yaşına qədər. Sonralar bu illəri «düşüncə tərzinə və dünyagörüşünə güclü və uzunmüddətli təsir göstərən» dövr kimi xatırladı.
1931-ci ildə, Stalinin kollektivləşmə siyasəti başlayanda, ailə Tehrana köçdü. Lütfi burada prezbiterian missioner məktəbi olan Alborz liseyində səkkiz il oxudu və gələcək həyat yoldaşı Fey (Faina) ilə də məhz orada tanış oldu.
İran universitetə qəbul imtahanlarında ölkə üzrə üçüncü yeri tutdu, ilk iki ildə isə sinfində birinci oldu. 1942-ci ildə Tehran Universitetini elektrik mühəndisliyi ixtisası üzrə bitirdi — İkinci Dünya müharibəsinin yaratdığı fasilələr üzündən həmin il bu ixtisası cəmi üç nəfər bitirmişdi.
1944-cü ilin ortalarında ABŞ-a köçdü və həmin ilin sentyabrında MİT-ə magistratura tələbəsi kimi daxil oldu; 1946-cı ildə elektrik mühəndisliyi üzrə magistr dərəcəsi aldı.
1947-ci ildən Kolumbiya Universitetində mühəndis kimi işə başladı, doktorantura təklifi aldı və 1949-cu ildə PhD dərəcəsini müdafiə etdi. 1950-ci ildə dosent, 1957-ci ildə professor oldu — Kolumbiyada cəmi on il dərs dedi.
Elə bu dövrdə, 1952-ci ildə, Con Raqazzini ilə birlikdə diskret siqnalların analizində bu gün standart olan Z-çevrilməsini işləyib hazırladı.
1959-cu ildə Kaliforniya Universitetinin (Berkli) elektrik mühəndisliyi fakültəsinə keçdi. 1963–1968-ci illərdə kafedra müdiri işlədi və məhz onun rəhbərliyi dövründə kafedra 1968-ci ildə Elektrik Mühəndisliyi və Kompüter Elmləri (EECS) departamentinə çevrildi.
Berklidə 50-dən çox doktorantın elmi rəhbəri oldu, «Berkeley Initiative in Soft Computing» (BISC) mərkəzinin direktoru işlədi və ömrünün sonuna qədər — 2017-ci ilə qədər — fəxri professor statusunda çalışmağa davam etdi.
Fey (Faina) Zadə ilə Tehranda, Alborz liseyində tanış olmuşdular; sonralar ailə qurdular və iki övladları oldu, o cümlədən oğulları Norman Zada. 1998-ci ildə Fey Zadə «My Life and Travels with the Father of Fuzzy Logic» adlı xatirə kitabını nəşr etdirdi.
Lütfi Zadə 2017-ci il sentyabrın 6-da, 96 yaşında, Berklidəki evində vəfat etdi. Ölümündən qısa müddət əvvəl Azərbaycan hökumətinə müraciət edərək müsəlman adət-ənənələrinə uyğun olaraq Bakıda dəfn olunmaq xahişini bildirmişdi.
Cənazəsi Bakıya gətirildi və sentyabrın 29-da Fəxri xiyabanda dəfn olundu. Mərasimdə Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev də iştirak etdi.
