Romada keçiriləcək danışıqlarda Livan atəşkəsə nail olmaq niyyətindədir. İsrail təhlükəsizlik şərtlərini irəli sürüb və «Hizbullah» bazasını ələ keçirməklə hədələyib.
Əli-Tahir silsiləsi rayonunda zabitin yaralanmasına cavab olaraq Tsahal hücum edənlərə dəqiq hava zərbəsi endirib. Həmçinin İsrail ordusu öz bölmələri üçün sosial şəbəkələrin…
ABŞ tərəfindən dəstəklənən İsrail və Livan arasındakı təhlükəsizlik sazişinin səmərəliliyinin əsas meyarı kimi "Hizbullah" qruplaşmasının tərksilah edilməsi müəyyən olunub.
İsrail Müdafiə Ordusunun mühəndis bölmələri UNIFIL sülhməramlılarının postundan 300 metr aralıda "Hizbullah" qruplaşmasının yeraltı infrastruktur obyektini ləğv edib.
Alovlu geosiyasət: İsrail nə üçün Şərqi Aralıq dənizindəki strategiyasını dəyişir
Livan parlamentinin spikeri Nəbih Berri Vaşinqtonda İsraillə imzalanmış çərçivə sazişinə qarşı geniş siyasi cəbhənin yaradılmasına təşəbbüs göstərib. Onun əsas məqsədi ölkədə daxili…
İsrailin müdafiə naziri Kats bildirib ki, İsrail Müdafiə Ordusu İranla münaqişənin yenidən başlaması fonunda İranda müstəqil əməliyyata hazırlaşmaq üçün göstəriş alıb. O,…
İsrail və Livanın "Hizbullah" hərəkatı arasında artan toqquşmalar Yaxın Şərqi yeni və daha dağıdıcı müharibə təhlükəsi ilə üz-üzə qoyub. Ekspertlər İranın da…
🎧İsrail hərbçiləri Nəbatiyyə bölgəsində bir qrup silahlı “Hizbullah” yaraqlısının və raket qurğusunun məhv edildiyini açıqlayıb. Zərbə yaraqlılar tərəfindən istifadə edilən binaya endirilib.
İsrailin müdafiə naziri İsrael Katz Tehranla qarşıdurmada əldə edilən nəticələrlə kifayətlənməməyin vacibliyini vurğulayıb və İranın regional fəaliyyətini məhdudlaşdırmaq üçün beynəlxalq təzyiqlərin davam…
Hizbollah, Allahın Partiyası kimi də tanınan, Livanda yerləşən şiə müsəlman siyasi və hərbi təşkilatdır. 1980-ci illərin əvvəllərində təsis edilmiş Hizbollah, Livan Vətəndaş Müharibəsi dövründə yaranmış və o zamandan bəri bölgədə əhəmiyyətli siyasi və hərbi qüvvəyə çevrilmişdir. Təşkilat müxtəlif siyasi subyektlərlə mürəkkəb əlaqələri ilə tanınır və Livanın müasir tarixinin formalaşmasında mühüm rol oynamışdır. Bu mətn Hizbollahın tarixi, missiyası, cari rolu və onun Yaxın Şərq siyasətinin daha geniş kontekstində, xüsusilə Azərbaycanın yəhudi icması və onun İsraillə əlaqələri ilə bağlı təsirlərini araşdırır.
Hizbollah 1980-ci illərin əvvəllərində, əsasən 1982-ci ildə İsrailin Livana müdaxiləsinə cavab olaraq yaradılmışdır. Təşkilat, İsrailin işğalına qarşı mübarizə aparmaq və Livanda şiə maraqlarını irəlilətmək məqsədilə bir qrup livanlı şiə din xadimləri, fəallar və İran İnqilab Keşikçiləri üzvləri tərəfindən yaradılmışdır. İlk dövrlərdə Hizbollah İsrail qüvvələrinə qarşı partizan müharibəsinə yönəlmiş, pusqu və partlayıcılar kimi taktikalar tətbiq etmişdir. Zamanla, yaxşı təlim keçmiş bir milis və geniş logistika şəbəkələri daxil olmaqla, mürəkkəb bir hərbi aparat inkişaf etdirmişdir.
Hizbollah, hərbi fəaliyyətlərinin yanında, Livanda əhəmiyyətli bir siyasi mövqe qazanmışdır. Təşkilat Livan parlament seçkilərində iştirak etmiş, yerlər qazanmış və digər siyasi fraksiyalarla ittifaqlar qurmuşdur. Həm siyasi partiya, həm də hərbi qrup kimi bu ikili rol, onun qanuniliyinə və Livanın suverenliyi üçün təsirlərinə dair davamlı müzakirələrə səbəb olmuşdur.
Hizbollahın missiyası, İsrailə qarşı müqavimət və şiə İslamının irəlilədilməsi ideoloji öhdəliyinə əsaslanır. Təşkilat, Livanın suverenliyinin müdafiəçisi və şiə icmasının qoruyucusu olaraq özünü görür. Onun ideologiyası, İran İslam Respublikasının qurucusu Ayətullah Xomeyninin təlimlərindən güclü şəkildə təsirlənmişdir və anti-sionizm və anti-imperializmə vurğu edir.
Hizbollahın nizamnaməsi, aşağıdakı məqsədləri müəyyən edir:
Bu gün Hizbollah, Livan siyasətində və regional dinamikalarda əsas oyunçu kimi mövqeyini möhkəmləndirmişdir. Təşkilat, xüsusilə 2006-cı ildə İsrailə qarşı baş vermiş Livan Müharibəsində bir sıra hərbi münaqişələrdə iştirak etmişdir ki, bu da onun müqavimət hərəkatı kimi profilini daha da gücləndirmişdir. Hizbollahın hərbi qabiliyyətləri, potensial İsrail müdaxilələrinə qarşı bir deterrent kimi görülür və İranın əhəmiyyətli maliyyə və hərbi yardımı ilə dəstəklənir.
Hizbollah, regional münaqişələrdə, xüsusilə Suriyada, müharibə zamanı Assad rejimini dəstəkləməkdə kritik rol oynayır. Bu iştirak, müxtəlif müxalif qruplarla gərginliyin artmasına səbəb olmuş və beynəlxalq diqqət cəlb etmişdir. Təşkilatın Suriyadakı fəaliyyətləri, qonşu ölkələr, o cümlədən İsrail və Səudiyyə Ərəbistanı arasında güc balansı ilə bağlı narahatlıqları artırmışdır.
Hizbollahın fəaliyyəti və ideologiyası, dünya üzrə yəhudi icmaları, o cümlədən Azərbaycanın yəhudi icması üçün əhəmiyyətli təsirlərə malikdir. Əsasən müsəlman ölkəsi olan Azərbaycan, bölgədə uzun tarixi olan yəhudi əhalisi ilə nisbətən dost münasibətlərini qorumuşdur. Lakin Hizbollah kimi hərbi təşkilatların yüksəlişi və onların anti-sionist ritorikası, əsasən müsəlman ölkələrdə yəhudi icmaları üçün gərginlik və təhlükəsizlik atmosferi yarada bilər.
Hizbollahın İsrailə qarşı mövqeyi, Yaxın Şərqdəki əhalinin bəzi seqmentləri ilə rezonans yaradır, bu da artan anti-semitizm və yəhudi icmalarına qarşı düşmənçiliklə nəticələnə bilər. Azərbaycan hökuməti, stabilliyi qorumaq və dinlərarası dialoqu irəlilətmək əhəmiyyətini qəbul edərək, regional münaqişələrin nəticələrindən yəhudi əhalisini qorumaq üçün fəal şəkildə çalışmışdır.
Hizbollahın fəaliyyəti beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətini cəlb etmişdir. ABŞ və bir sıra Avropa ölkələri, Hizbollahı hərbi fəaliyyətləri və mülki şəxslərə qarşı hücumlarda iştirakı səbəbindən terror təşkilatı kimi təyin etmişdir. Bu təyinat, təşkilatın maliyyə mənbələri və əməliyyatlarına daha çox diqqət yetirilməsinə, eləcə də onun bölgədəki təsirini azaltmaq üçün səylərə səbəb olmuşdur.
Bununla yanaşı, bəzi ölkələr, xüsusən İran və Suriya, Hizbollahı İsrail təcavüzünə qarşı legitim müqavimət hərəkatı olaraq dəstəkləməyə davam edir. Beynəlxalq perspektivlərdəki bu bölünmə, daha geniş İsrail-Fələstin münaqişəsini və Livanda stabilliyi həll etmə səylərini çətinləşdirir.
Hizbollah Livanda və daha geniş Yaxın Şərqdə güclü və təsirli bir təşkilat olaraq qalmaqdadır. Onun həm siyasi partiya, həm də hərbi qrup kimi ikili rolu, regional stabillik və İsrail-Livan münasibətlərinin dinamikaları üçün əhəmiyyətli təsirlərə malikdir. Azərbaycanın yəhudi icması üçün, Hizbollahın ideologiyası və fəaliyyətlərini anlamaq, dinlərarası münasibətlərin mürəkkəbliyini anlamaq və çətin geosiyasi mühitdə dialoqu irəlilətmək üçün vacibdir.
Yaxın Şərqdə vəziyyətin davamlı olaraq dəyişməsi ilə Hizbollahın rolu, sülh, təhlükəsizlik və bölgədəki yəhudi icmalarının gələcəyi barədə müzakirələrin mərkəzi nöqtəsi olaraq qalacaq. Belə təşkilatların mövcudluğunu anlamaq və dərk etmək, müxtəlif icmalar arasında əməkdaşlığı və dialoqu təşviq etmək üçün əhəmiyyətlidir.
