İsrail parlamentində (Knessetin) uzun müzakirələrdən sonra koşer qaydaları və sertifikatlaşdırma sistemi ilə bağlı yeni qanun qəbul edilib. Qanun layihəsinin lehinə 46 deputat, əleyhinə isə 41 deputat səs verib.
Yeni qanunla özəl təşkilatların koşer sertifikatı vermək hüququ ləğv edilir. Bu səlahiyyət yenidən İsrailin Baş Ravvinliyinə, yerli səlahiyyətli ravvinlərə, eləcə də hərbi obyektlər üçün İsrail Ordusunun Ravvinliyinə qaytarılır.
Qanun koşer nəzarəti, sertifikatların verilməsi və yoxlama prosedurlarını da müəyyənləşdirir. Sənədin əsas məqsədi nəzarət mexanizmlərini gücləndirmək və yoxlama aparan şəxslərlə müəssisələr arasında yarana biləcək maliyyə asılılığını aradan qaldırmaqdır.
Bu məsələ 2021-ci ildə başlayan islahatlarla bağlıdır. Həmin vaxt özəl təşkilatlara da koşer sertifikatı vermək hüququ verilmişdi. İslahatın məqsədi bu sahədə rəqabəti artırmaq, qiymətləri azaltmaq və xidmətlərin keyfiyyətini yaxşılaşdırmaq idi. Bu dövrdə “Tsohar” kimi yeni təşkilatlar da bazara daxil olmuşdu.
Lakin Baş Ravvinlik və ultraortodoks yəhudi liderləri bu dəyişikliklərə qarşı çıxmışdılar. Onlar hesab edirdilər ki, özəl sertifikatlaşdırma sistemi koşer standartlarını zəiflədə və vahid nəzarət mexanizmini poza bilər.
Yeni qanunun qəbulundan sonra mübahisələr yenidən gündəmə gəlib. Dini partiyalar qərarı dəstəkləyərək bunun sistemə daha çox nizam gətirəcəyini bildiriblər. Müxalifət isə bu addımı rəqabəti azaldan və dini qurumların təsirini artıran siyasi razılaşma kimi qiymətləndirib.
Beləliklə, koşer sisteminin yenidən dövlət nəzarətinə qaytarılması İsraildə din və dövlət münasibətləri ilə bağlı uzunmüddətli mübahisələrin davam etdiyini göstərir.
Qeyd edək ki, koşer (ivritcə “kaşrut”) yəhudi dini qaydalarına uyğun hazırlanan və istifadəsinə icazə verilən qida məhsullarına deyilir. Bu qaydalar hansı qidaların yeyilə biləcəyini, onların necə hazırlanmalı olduğunu və qida məhsullarına nəzarət prinsiplərini müəyyən edir. Koşer sertifikatı isə həmin məhsul və ya müəssisənin bu dini tələblərə uyğun olduğunu təsdiqləyən sənəddir.