Şirvanşahlar sarayı
Bir bina deyil, şəhər içində şəhər: saray, divan, iki türbə, məscid, hamam və su anbarı — təpənin üç səviyyəsində.
Kompleksin quruluşu
Saray İçərişəhərin təpələrindən birini tutur və ümumi divarla birləşən üç daxili həyət üzrə müxtəlif səviyyələrə yayılır. Yuxarıda sarayın özü və Divanxanə. Aşağıda minarəli saray məscidi və şirvanşahların türbəsi. Daha aşağıda hamam və üstüörtülü quyu — ovdan.
Kompleksin əsası XII əsrdə qoyulub, XV əsrdə, I Xəlilullahın dövründə, Bakı Şirvanşahlar dövlətinin paytaxtı olanda tamamlanıb. Türbəni o, anası və oğlu üçün tikdirib; sarayın özü 1501-ci ildə Bakının Səfəvilər tərəfindən alınmasından sonra tənəzzülə uğrayıb.
Kompleksdə «Bayıl daşları» da saxlanılır — suyun altında qalmış XIII əsr Bayıl qəsrindən gətirilmiş relyef yazı və təsvirli daş lövhələr.
İçəridə nə var
Həyətin ortasında günbəzli səkkizguşəli daş pavilyon, ətrafı tağbənd. Onu həm Fərrux Yasarın türbəsi, həm də şura zalı adlandırırlar — təyinatı mübahisəlidir.
I Xəlilullahın anası və oğlu üçün tikdirdiyi türbə; sülalədən orada dəfn olunan birinci şəxs Xəlilullahın özü oldu.
Planda düzbucaqlı, böyük zalı və kiçik qadın ibadət yeri var; minarə müqərnəs karnizlə tamamlanır, ondan aşağıda «nəsx» xətti ilə kitabə dolanır.
Orta həyətdə saray astroloqu Seyid Yəhya Bakuvinin məqbərəsi. Xalq arasında «dərviş məqbərəsi» adlanır.
Kompleksdə XVI əsrin yeganə abidəsi, Sultan III Murad şərəfinə qoyulub — şəhərdəki Osmanlı dövrünün izi.
26 otaqlı saray hamamı torpaq altında qalıb və 1947, 1958—1962-ci illərin qazıntıları ilə tapılıb; su yanındaki ovdandan gəlirdi. Mənbələrdə tarix fərqlənir: XV və ya XVII əsr.
Kaşı yerinə daş
Şirvan memarlıq məktəbi daşla işləyirdi: Orta Asiya üçün adi olan rəngli üzlük yerinə burada oyma, müqərnəs karnizlər və yerli əhəngdaşının dəqiq hörgüsü var. Portallar fasadın yeganə bəzəyi kimi oxunur — və bu, kifayətdir.
Saray muzeyləşdirilib: zallar, kitabələr və tapıntılar baxış üçün açıqdır, hamamın planını isə divar hörgüsünün aşağı sıralarının konservasiyası sayəsində bərpa etmək mümkün olub.
Türbə və onun kitabələri
Türbə oyma ilə bəzədilmiş portallı, altıguşəli çadır örtüyü olan düzbucaqlı tikilidir. Portaldaki kitabələr sifarişçini göstərir və tikintini I Xəlilullah dövrünə aid edir.
Türbənin yanında saray məscidi var; həyətlər arasındaki keçid elə düzəldilib ki, saray sakinləri məscidə yarımyeraltı dəhlizlə enirdilər, şimal portalı isə türbəyə baxırdı.
Baku.ws xəbərləri
Xəbər portalının lenti
İdmanQalatasarayın yeni transferi bu gün İstanbula gəlir10:02
HadisəBölgələrdə yanğına səbəb olan 3 nəfər məsuliyyətə cəlb olunub09:57
DünyaMoskva ətrafında vurulan dronların sayı 103-ə çatdı09:51
SosialWhite Star Beynəlxalq Təmizlik Şəbəkəsi Xalq artisti Brilliant Dadaşovanın evində xidmət göstərib09:44Başlıqlar və fotolar baku.ws-dəndir, lent 18 avqust 2026 tarixinə yenilənib. Keçidlər nəşrin saytına aparır.
Mənbələr
Faktlar Vikipediyanın dörd dildəki məqalələri, YUNESKO-nun məlumat bazası və Tarix-Memarlıq Qoruğu İdarəsinin saytı üzrə yoxlanılıb. Mənbələr fərqləndikdə hər iki versiya verilir.