Tarix

Bu xronologiyanı necə oxumalı

Xronologiya

1. VIII—XI əsrlərSıx şəhər

   Qazıntılar inkişaf etmiş sənətkarlıq və ticarət göstərir; gələcək sarayın cənub-şərq fasadı yanındaki orta əsr şəhər təbəqəsi VIII əsrə aid edilir.

2. 914Rusların basqını

   Məsudinin yazdığına görə ruslar şirvanşahlar dövlətindəki neftli sahilə çatdılar. Şirvanşah Əli ibn Heysəmin donanması yox idi, o barja və ticarət gəmiləri ilə onlara qarşı çıxdı.

3. 1040-cı illərOğuzlara qarşı divarlar

   Şirvanşahlar oğuz türklərinin basqınından ehtiyat edərək şəhərlərin ətrafında qala istehkamları tikməyə başlayır.

4. 1078/79Məhəmməd minarəsi

   Qalanın ən erkən tarixli abidəsi: kitabə məscidin «ustad, rəis Məhəmməd, Əbu-Bəkr oğlu» tərəfindən tikdirildiyini bildirir.

5. XII əsrQala və Qız qalası

   Şəhər divarları ucaldılır və istehkam işləri aparılır; müdafiə sisteminə Qız qalası da daxildir. Xaqani Şirvani Bakını alınmaz qala kimi tərənnüm edir.

6. 1191Paytaxt köçür

   Şamaxını dağıdan zəlzələdən sonra şirvanşah I Axsitan iqamətgahını Bakıya köçürür.

7. 1231Monqollar divarların qarşısında

   Əbd ər-Rəşid əl-Bakuvi yazır ki, monqollar dəniz kənarındaki möhkəm qalanı uzun müddət ala bilmədilər: şəhər ancaq bütün ölkə fəth ediləndən sonra tabe oldu.

8. XV əsrXəlilullah əsri

   Bakı Şirvanşahlar dövlətinin paytaxtına çevrilir. Saray ansamblının, karvansaraların və körpülərin tikintisi başlayır.

9. 1585/86Murad qapısı

   Saray kompleksində XVI əsrin yeganə abidəsi: kitabə onun hicri 994-cü ildə Sultan III Murad şərəfinə tikildiyini bildirir.

10. 1608/09İkinci divar

    Zülfüqar xanın əmri ilə çöl divarı və qapılar ucaldılır — onları Zülfüqar xan qapıları adlandırırdılar.

11. 1723«Sınıq qala»

    General Matyuşkinin rus qoşunları şəhəri atəşə tutur; Məhəmməd məscidinin minarəsi zədələnir — o vaxtdan ona Sınıqqala deyilir.

12. 1747—1806Xanlığın paytaxtı

    Divarların içində toplanmış Bakı — Bakı xanlığının paytaxtıdır.

13. 1806Rus qarnizonu

    Şəhərdə 500 ev, 707 dükan, təxminən yeddi min sakin var. 1807—1811-ci illərdə divarlar təmir olunur, şəhərin iki əsas qapısı var — Salyan və Şamaxı qapıları.

14. 1865Divar satılır

    Dənizə baxan divar hissəsi sökülür, daşı 44 min rubla satılır. Pul bulvarın salınmasına gedir.

15. 1899Yeni Cümə məscidi

    Qədim Cümə məscidinin yerində yeni-fars üslubunda yeni bina tikilir; XV əsr minarəsi qalır.

16. 1907Mayak köçür

    Qız qalasındaki mayakın işıqları böyüyən şəhərin işıqlarına qarışır və mayak Böyük Zirə adasına köçürülür.

17. 1977Qoruq

    İçərişəhər tarix-memarlıq qoruğu elan edilir.

18. 2000YUNESKO

    Dekabrda Köhnə şəhər saray və qala ilə birlikdə Ümumdünya İrs Siyahısına düşür — Azərbaycandan birinci olaraq.

19. 2003—2009Təhlükə siyahısı

    2000-ci ilin noyabr zəlzələsindən və bərpa keyfiyyətinə iradlardan sonra obyekt «təhlükə altında» siyahısına düşür, 2009-cu ildə oradan çıxarılır.

20. 2018—2020Qapıların təmiri

    Qoşa qala qapısının bir hissəsinin və divar sahələrinin bərpası və möhkəmləndirilməsi tamamlanır.