20 Yanvar gecəsi
Televiziyası söndürülmüş şəhər fövqəladə vəziyyət barədə səhərə yaxın öyrəndi — xəstəxanalarda və morqlarda artıq yüzlərlə adam olanda.
Necə baş verdi
Əməliyyat «Zərbə» kod adını almışdı. Orada 76-cı və 106-cı hava-desant diviziyaları, 56-cı və 21-ci desant-hücum briqadaları, MVD daxili qoşunları və hərbi məktəblərin kursantları iştirak edirdi; 106-cı diviziyaya polkovnik Aleksandr Lebed komandanlıq edirdi. Giriş üç istiqamətdən, dairəvi yollar boyunca oldu.
Yanvarın 19-u axşam partlayışla Azərbaycan televiziyası və radiosunun enerji bloku sıradan çıxarıldı: teleradio susdu, mətbuat çıxmadı. Bir neçə gün ölkə və dünya üçün yeganə xəbər mənbəyi Azadlıq Radiosunun verilişləri oldu — onları Mirzə Xəzər və redaksiyası aparırdı.
Kolonlar barrikadaları keçir, avtomobilləri, o cümlədən təcili yardım maşınlarını əzirdi. Şahidlərin sözlərinə görə, əsgərlər qaçanlara və evlərin pəncərələrinə atəş açırdı. Tədqiqatçılar Dmitri Furman və Əli Abbasovun məlumatına görə, fövqəladə vəziyyət haqqında radio elanı anına artıq 82 nəfər öldürülmüşdü, əksəriyyəti piketlərlə əlaqəsi olmayanlar; 82 nəfərdən 44-ünün gülləsi kürəyindən dəymişdi.
Saatlar və yerlər
Saat 19:30 radələrində Azərbaycan televiziyası və radiosunun enerji blokunda partlayış. Şəhər məlumatsız qalır. Digər məlumatlara görə yayım 19:15-də kəsilib.
Qoşunlar dairəvi yollar boyunca hər tərəfdən girir, eyni vaxtda kazarmaların blokadasını açır. Ən qanlı toqquşmalar Salyan kazarmaları rayonunda, «Bakı» mehmanxanası yanında, Bayılda və qəsəbələrdə olur.
Zirehli texnika içindəkindən asılı olmayaraq avtomobilləri əzirdi; dinc sakinlərlə dolu avtobus atəşə tutulub. Hərbçilər milis əməkdaşlarına da atəş açıb.
Fövqəladə vəziyyət radioda elan olunur, helikopterlərdən vərəqələr atılır. Şəhər sakinlərinin əksəriyyəti bunu ölənlər və yaralılar artıq xəstəxanalarda olanda öyrənir.
Gecə ərzində sursat sərfini şəhərin hərbi komendantı bu rəqəmlə göstərmişdi — onu «Moskovskiye novosti»də Stanislav Qovoruxin dərc etdi.
Ümumilikdə 84 ədəd silah götürülüb, əksəriyyəti kustar. SSRİ müdafiə naziri 40 min silahlı döyüşçüdən danışırdı; şəhərdəki jurnalistlər belə məlumat tapmadı.
O günlərin səsləri
Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin sədri Elmira Qafarova radioda etirazla çıxış edərək qoşun yeridilməsinin onun xəbəri olmadan baş verdiyini bildirdi. Respublika Kommunist Partiyası MK-nın birinci katibi Əbdürrəhman Vəzirov isə əməliyyatdan əvvəl Moskvaya getmişdi.
Kinorejissor Stanislav Qovoruxin o vaxt yazırdı: «Sovet Ordusu sovet şəhərinə… işğalçı ordu kimi girdi: gecənin qaranlığında, tanklarda və zirehli maşınlarda, yolunu od və qılıncla açaraq».
Baku.ws xəbərləri
Xəbər portalının lenti
Sosialİndiyə qədər 70 minə yaxın abituriyent ixtisas seçimini təsdiqləyib10:25
MədəniyyətToy büdcəsini zəlzələ qurbanı olan ailəyə xərclədi10:21
İdmanQalatasarayın yeni transferi bu gün İstanbula gəlir10:02
HadisəBölgələrdə yanğına səbəb olan 3 nəfər məsuliyyətə cəlb olunub09:57Başlıqlar və fotolar baku.ws-dəndir, lent 18 avqust 2026 tarixinə yenilənib. Keçidlər nəşrin saytına aparır.
Mənbələr
Faktlar üç dildə Vikipediya məqalələri, Human Rights Watch-un «Black January in Azerbaijan» hesabatı, «Memorial» və Helsinki Qrupunun məlumatları, hadisələri araşdıran respublika komissiyasının rəqəmləri və Milli Məclisin 29 mart 1994-cü il qərarı üzrə yoxlanılıb. Həlak olanların sayı ilə bağlı mənbələr fərqlənir — «Qurbanlar» səhifəsində hamısı verilir.