İsrailin Hamat Qader bölgəsində yerləşən qədim yəhudi sinaqoqunda aşkarlanan təxminən 1500 illik mozaika döşəməsi Bizans dövründə bölgədə fəaliyyət göstərən yəhudi icmasının dini və ictimai həyatına dair mühüm məlumatlar təqdim edir.
Bizans dövrünə aid nadir tapıntı
Arxeoloqların araşdırmalarına görə, mozaika eramızın V əsrində, təbii isti bulaqları ilə tanınan Hamat Qaderdə fəaliyyət göstərən sinaqoqun döşəməsinin bir hissəsi olub. Həmin dövrdə bölgə inkişaf etmiş yəhudi icmasının yaşayış məskənlərindən biri hesab edilirdi.
Kitabələr donorların adlarını qoruyub saxlayıb
Mozaika üzərindəki ivrit və arami dillərində yazılmış kitabələr sinaqoqun tikintisi və bəzədilməsi üçün ianə verən şəxslərin adlarını əks etdirir. Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, bu yazılar həmin dövrün yerli yəhudi icmasının tarixini və üzvlərinin xatirəsini nəsillərə çatdıran mühüm mənbələrdən biridir.
İkinci Məbəddən sonrakı dövrə işıq salır
Qazıntılar zamanı mozaikadan başqa həndəsi ornamentlər, əlavə kitabələr və sinaqoqun digər memarlıq elementləri də aşkarlanıb. Mütəxəssislərin fikrincə, bu tapıntılar İkinci Məbədin dağıdılmasından sonra da İsrail torpağında yəhudi dini və ictimai həyatının davam etdiyini göstərir.
Tarixi əhəmiyyəti
Alimlər bildirirlər ki, mozaika Roma imperiyasının Yerusəlimi dağıtmasından əsrlər sonra bölgədə təşkilatlanmış yəhudi icmasının mövcudluğunu təsdiqləyən maddi sübutlardan biridir. İvrit dilindəki kitabələr isə Bizans dövründə dini və ictimai həyatın aktiv şəkildə davam etdiyini nümayiş etdirir.
Tarixi hesablamalara görə, mozaika Bar Koxba üsyanından təxminən 400 il, Kral Davudun hakimiyyətindən isə təxminən 1 000 il sonra hazırlanıb və bu günə qədər qorunub saxlanılıb.
