Yaxın Şərqdə gərginliyi azaltmağa xidmət etməli olan ABŞ ilə İran arasındakı nəzərdə tutulmuş saziş ciddi çətinliklərlə üzləşdi. Əsas maneə Livandakı mürəkkəb vəziyyət olaraq qalır — burada münaqişə yüksək intensivliklə davam edir.
İsrailin şimal sərhədindəki kəskinləşmə
Diplomatik bəyanatlara baxmayaraq, yerlərdəki real hadisələr mənzərəni əsaslı şəkildə dəyişir. 19 iyun 2026-cı il gecəsi İsrail qüvvələri ağır itkilər verdi: 401-ci tank briqadasının dörd hərbçisi həlak oldu, daha beşi isə «Hizbullah» qruplaşmasının döyüşçüləri ilə toqquşmalar zamanı yaralandı.
İsrail ordusu Livan ərazisinin dərinliyinə təxminən 10 kilometr uzanan bufer zonasını saxlayır. Bu, sərhədin keçilməsi və tanksavaşı raketlərinin istifadəsi riskini azaldır, lakin ciddi təhlükə olaraq qalan pilotsuz uçuş aparatlarının hücumlarından tam müdafiəni təmin etmir.
İranın təsiri və memorandumun taleyi
Belə bir fikir mövcuddur ki, «Hizbullah»ın fəaliyyəti Tehranın birbaşa göstərişi ilə həyata keçirilir. Güman edilir ki, İran memorandumda nəzərdə tutulan öhdəliklərin praktiki icrasını pozmağa çalışır, bunu İsrailin üzərinə yıxaraq ABŞ-dan daha əlverişli şərtlər əldə etmək istəyir.
Hazırda sazişin ətrafındakı vəziyyət son dərəcə qeyri-sabit görünür:
- Danışıqların pozulması: İran nümayəndə heyəti Cenevrəyə planlaşdırılmış səfərini ləğv etdi, ABŞ-ın vitse-prezidenti Cey Di Vensın sənəd mübadiləsi mərasimindəki iştirakı isə sual altında qalır.
- İranın mövqeyi: İran rəhbərliyi memorandumu imzalamağa baxmayaraq, nüvə proqramı üzrə real güzəştlərə getmək niyyəti olmadığını nümayiş etdirir.
- Vaşinqtonun təzyiqi: ABŞ İsraili hücumları dayandırmağa və qoşunları Livandan çıxarmağa çağırır, bu isə Yerusəlimi milli təhlükəsizliyin təmin edilməsi ilə Amerika administrasiyası ilə münasibətlərin qorunması arasında çətin seçim qarşısında qoyur.
Sazişlərin həyata keçirilməsi riskləri
Bu cür memorandumların çoxu çoxsaylı maneələr və razılaşmazlıqlar səbəbindən tam icra mərhələsinə çatmır. İran, görünür, nüvə ambisiyalarından əl çəkmək niyyətində deyil, mövcud qarşıdurma isə qaçılmazı yalnız təxirə salır. Yeni genişmiqyaslı müharibənin, hesab edildiyi kimi, yalnız vaxt məsələsi olaraq qalması ona görədir ki, müvəqqəti sazişlər vasitəsilə münaqişəni «dondurma» cəhdlərinin heç biri dərin ziddiyyətləri aradan qaldıra bilmir.