İntensiv diplomatik səylər nəticəsində ABŞ və İran qarşılıqlı anlaşma haqqında elektron memorandum imzaladılar ki, bu da Yaxın Şərq geosiyasətində mühüm dəyişiklik deməkdir.
Sazişin əsas müddəaları
- Hərbi əməliyyatların dayandırılması: Tərəflər bütün cəbhələrdə, o cümlədən Livanda dərhal və daimi atəşkəs barədə razılığa gəldilər.
- Hörmüz boğazı: Dəniz blokadasının qaldırılması və boğazın sərbəst gəmiçilik üçün açılması elan edildi.
- 60 günlük danışıqlar müddəti: Memorandumun imzalanmasından sonra tərəflər İranın nüvə proqramı da daxil olmaqla, mübahisəli məsələlərin hərtərəfli həlli yollarını tapmaq üçün iki aylıq danışıqlar prosesinə başlayırlar.
- Rəsmi imzalama: Razılaşmaların rəsmi şəkildə təsdiqlənməsi mərasimi 19 iyun tarixində Cenevrədə (İsveçrə) keçiriləcək.
Mühüm nüanslar və tərəflərin mövqeləri
Maliyyə: ABŞ vitse-prezidenti Cey Di Vens İranın dondurulmuş 24 milyard dollar aktivlərinin blokunun açılması barədə xəbərləri təkzib edərək, saziş çərçivəsində Tehrana heç bir yeni maliyyə yardımının nəzərdə tutulmadığını vurğuladı.
İsrailin mövqeyi: Rəsmi Qüds özünü bu sazişin iştirakçısı hesab etmir. İsrail hakimiyyəti bufer zonalarından qoşunlarını çıxarmaq niyyətində olmadığını və terrorçu qruplaşmaların nəzarətində olan ərazilərdən gələn istənilən hücuma sərt cavab verməyə davam edəcəyini bəyan etdi.
Perspektivlər: Donald Tramp əldə olunan razılaşmaların regiondakı vəziyyəti sabitləşdirməyə imkan verəcəyinə ümid etdiyini bildirdi, bundan sonra o, Rusiya-Ukrayna münaqişəsinin tənzimlənməsinə diqqət yetirmək niyyətindədir. Eyni zamanda, İran Müdafiə Nazirliyi atəşkəs dövründə yüksək döyüş hazırlığını saxlamaq niyyətində olduğunu və Amerika tərəfinin öhdəliklərini yerinə yetirmədiyi təqdirdə qətiyyətli addımlar atmaq hüququnu özündə saxladığını bəyan etdi.
Yenilikləri izləyin, çünki memorandumun rəsmi mətni hələ dərc edilməyib və şərtlərin yerinə yetirilməsinə nəzarət prosesinin detalları müzakirə mövzusu olaraq qalır.