İranla ABŞ arasındakı münasibətlərdə mümkün diplomatik razılaşma ilə bağlı gərginlik, Livanda aktiv döyüş əməliyyatlarının başlamasından sonra xeyli artıb. İsrail qüvvələri Nabatiyyə şəhəri ətrafındakı Tabniyt kəndinin yaxınlığında yerləşən geniş yeraltı kompleks aşkar edərək mühasirəyə alıb.
Aşkar edilmiş obyektin əhəmiyyəti və əməliyyatın gedişi
Bu yeraltı obyekt bir kilometrdən artıq ərazidə uzanan və əhəmiyyətli dərinlikdə yerləşən mürəkkəb bunker şəbəkəsini təmsil edir. O, İsrailin şimal ərazilərinin döyüş əməliyyatlarına, raket atəşinə nəzarət mərkəzi və silah anbarı kimi «Hizbullah»ın cənub dairəsinin əsas ştabı rolunu oynayıb.
Dağ süxurunun möhkəmliyi və kompleksin dərin yerləşməsi səbəbindən onu aviazərbələrlə məhv etmək mümkün olmayıb. Hazırda ərazinin təmizlənməsi üzrə quru əməliyyatı aparılır. Mühasirəyə alınmış qüvvələr vəziyyəti eskalasiya etməyə cəhd edərək beynəlxalq diqqəti cəlb etməyə və İsrail ordusunun irəliləyişini dayandırmağa çalışır.
Geosiyasi vəziyyət və İran-ABŞ memorandumu
ABŞ ilə İran arasındakı gələcək memorandum son dərəcə qeyri-müəyyən olaraq qalır. İran Hörmüz boğazını bağlamaq təhdidindən və İsrailə mümkün zərbələrdən təzyiq vasitəsi kimi istifadə edərək atəşkəsin pozulmasını iddia edir.
- Sazişin əsas aspektləri və onun nəticələri:
- 1. Sazişdən əsas faydalanan tərəf, görünür, İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (İİKK) olacaq.
- 2. İran qanunları xarici investorların yerli nümayəndələrlə əməkdaşlığını tələb edir, ölkənin ən böyük iqtisadi aktivləri isə faktiki olaraq İİKK tərəfindən idarə olunur. Bu, xarici investisiyalar vasitəsilə İİKK-nin birbaşa maliyyələşdirilməsinə gətirib çıxara bilər.
- 3. Belə bir vəziyyət sazişin beynəlxalq iştirakçıları üçün ikinci dəfə sanksiyalara məruz qalma riski yaradır.
- 4. Hörmüz boğazının bağlanması ilə bağlı daimi təhdidlər region ölkələrini neft ixracının alternativ marşrutlarının – yeni boru kəmərlərinin inşası kimi – sürətlə inkişaf etdirilməsinə sövq edir ki, bu da strateji əhəmiyyəti olan dəniz yolundan asılılığı azaltmaq məqsədi daşıyır.
Qəzza sektorundakı vəziyyət
Livandakı intensiv hadisələr və davam edən diplomatik danışıqlar fonunda Qəzza sektoru müvəqqəti olaraq beynəlxalq gündəmin mərkəzindəki yerini itirib. Buna baxmayaraq, İsrail ordusu HƏMAS və “İslam Cihad” qruplaşmalarının maliyyələşdirilməsi və logistik təminatından məsul olan əsas şəxslərin aşkar edilməsi və zərərsizləşdirilməsi üzrə əməliyyatlarını davam etdirir. Mürəkkəb “boz” sxemlər vasitəsilə həyata keçirilən çoxillik maliyyələşdirmə axınlarının kəsilməsi bu təşkilatların döyüş potensialının azaldılması üçün prioritet vəzifə olaraq qalır.
Hazırda İranla ABŞ arasındakı saziş niyyətlər protokolu xarakterini daşıyır və onun heç bir bəndi hələ tam reallaşdırılmayıb. Vəziyyət yüksək qeyri-müəyyənlik dərəcəsi ilə xarakterizə olunur – hər bir tərəf daim dəyişən güc balansı şəraitində ən əlverişli şərtlərə nail olmağa çalışır.