Abidələr
Divarların içində onlarla tarixli tikili: 1078-ci il minarəsindən arxeoloqların torpaq altından açdığı hamamlara qədər.
Məscidlər
Qalanın ən erkən tarixli abidəsi 1078/79-cu ilin Məhəmməd məscidi və onun on iki metrlik minarəsidir. Ona Sınıqqala deyirlər: 1723-cü ildə rus qoşunları şəhəri atəşə tutdu və minarənin üstü zədələndi.
Qız qalası yanındaki Cümə məscidi — qədim məscidin yerində yeni-fars üslubunda tikilmiş 1899-cu ilin binasıdır; ona söykənən minarə XV əsrə aiddir, üzərində hicri 841-ci ilə aid Xəlilullahın adı ilə kitabə var. Şeyx İbrahim məscidi 1415/1416-cı ildə tikilib, Ləzgi məscidi — 1169-cu ildə, sonrakı adını isə neft bumunda alıb, o zaman məscid Dağıstandan gələn ləzgi işçilərə verilmişdi.
Karvansaralar
XV əsrin hind Multani karvansarası Buxara karvansarasının qarşısındadır: burada Hindistanın Multan şəhərindən gələn atəşpərəstlər qalırdı. Kvadrat həyət, ətrafında balkonlar, arxalarında ayrıca yaşayış üçün hücrələr.
Buxara karvansarası XV əsrin sonunda Şamaxı qapısından keçən yolda tikilib — səkkizguşəli həyət, qabarıq portal. XII əsr Xan karvansarası cənubdan müdafiə tikilisi kimi görünür: əsas giriş dəniz tərəfdən idi. XVII əsr Qasım bəy karvansarası dəniz ticarət küçəsinə çıxırdı.
Hamamlar
Şərq hamamlarını torpağa basdırılmış şəkildə tikirdilər: çöldən yalnız portal və havalandırma üçün deşikli fənərlərlə tamamlanan günbəzlər görünürdü. Ona görə də onları qazıntılarla tapırlar: XV əsrin sonuna aid Hacı Qayıb hamamı 1964-cü ildə, saray hamamı 1947 və 1958—1962-ci illərdə açılıb.
Kiçik Qala küçəsindəki XVIII əsr Ağa Mikayıl hamamı bu günə qədər işləyir; ətrafındaki məhəlləni hamamçılar məhəlləsi adlandırırlar. Salyan qapısı yanındaki Qasım bəy hamamını xalq «şirin hamam» deyirdi: çaya şirniyyat verirdilər.
Bir neçə ünvan daha
Qalanın yeganə dördkünc bürcü, XIV əsrdə müdafiəni gücləndirmək üçün qoyulub. Orta əsr mənbələri yetmiş yarımbürcdən və bir dördkünc bürcdən danışır.
Qız qalasından şimalda itiuclu tağlı kolonnada qazıntılarla açılıb; burada 52 qəbir, stela formalı başdaşıları və qoç fiquru tapılıb. Bu gün açıq havada muzeydir.
Səviyyə fərqi olan küçədə dayanır, bu da planlaşmasına təsir edib. 1988-ci il qazıntıları göstərdi ki, məscid atəşpərəstlər məbədinin yerində ucaldılıb.
Həm məscid, həm mədrəsə. Asəf Zeynallı küçəsi təmir olunanda mədrəsənin hücrəsi yolun o tayında qaldı.
İki günbəzli, pəncərələri oyma şəbəkəli; adını ipək ticarəti edən Gilan mühacirlərinin məhəlləsindən alıb. 2006-cı ildə XIV əsr kitabələrini suvaqla örtməyə cəhd edildi — məhəllə sakinləri qarşısını aldı.
Planda kvadrat, mərkəzi günbəzli, köhnə ticarət-karvan yolunda. Məscidin axundu Seyid Yəhya Murtuza girişin yanında dəfn olunub.
Baku.ws xəbərləri
Xəbər portalının lenti
İdmanQalatasarayın yeni transferi bu gün İstanbula gəlir10:02
HadisəBölgələrdə yanğına səbəb olan 3 nəfər məsuliyyətə cəlb olunub09:57
DünyaMoskva ətrafında vurulan dronların sayı 103-ə çatdı09:51
SosialWhite Star Beynəlxalq Təmizlik Şəbəkəsi Xalq artisti Brilliant Dadaşovanın evində xidmət göstərib09:44Başlıqlar və fotolar baku.ws-dəndir, lent 18 avqust 2026 tarixinə yenilənib. Keçidlər nəşrin saytına aparır.
Mənbələr
Faktlar Vikipediyanın dörd dildəki məqalələri, YUNESKO-nun məlumat bazası və Tarix-Memarlıq Qoruğu İdarəsinin saytı üzrə yoxlanılıb. Mənbələr fərqləndikdə hər iki versiya verilir.